zijn toegevoegd, in totaal bijna 1600 namen. Hun tegoeden worden bevroren en het is verboden om hun geld of economische middelen ter beschikking te stellen. Doel van de 21 pakketten sinds de inval in Oekraïne is om Rusland af te snijden van producten voor de oorlogsindustrie. Toch komen verboden goederen nog steeds via omwegen in Rusland terecht. Een Europese leverancier verkoopt bijvoorbeeld aan een tussenhandelaar, die het product doorverkoopt aan landen als Kazachstan, Kirgizië en Armenië, waarna het alsnog naar een Russisch bedrijf gaat. Volgens advocaat Heleen over de Linden, gespecialiseerd in Russische sancties, zijn zulke plotselinge verschuivingen van handel van Rusland naar Centraal-Azië duidelijke rode vlaggen. Toch wagen ondernemers zich er nog steeds aan. Sommigen vinden sancties zinloos omdat ze de oorlog niet stoppen, maar vooral geld speelt een grote rol: als goederen schaars worden, lopen prijzen flink op. Het is heel lucratief. Bovendien ontstaat ruimte voor kleinere bedrijven nu grote multinationals zich uit Rusland hebben teruggetrokken.

Daaraan meewerken is spelen met vuur. Wie sancties omzeilt, riskeert verlies van opbrengsten, strafrechtelijke vervolging en in sommige gevallen tot zes jaar gevangenisstraf. Dan ben je echt alles kwijt, waarschuwt Over de Linden. Ondernemers moeten zelf goed kunnen onderbouwen wat ze doen als ze handelen in goederen onder exportbeperkingen, met veel papierwerk. Opsporing is tegelijk moeilijk. Sanctierecht Advocaat Yvo Amar wijst op weinig capaciteit en een kleine pakkans: ons zicht eindigt vaak bij de grens, en in de praktijk worden vooral boetes uitgedeeld, ondanks hoge theoretische straffen. Toch zijn sancties niet zinloos. Wat via omwegen binnenkomt is maar een fractie van vroeger, en die omweg is duur voor Rusland omdat tussenpersonen veel geld vragen. Het wordt moeilijker en duurder voor Rusland, al is het er niet door op de knieën gekregen. Hoe meer er wordt omzeild, hoe langer de oorlog kan duren. (Nu)