voor de verantwoorde inzet van kunstmatige intelligentie (AI). De assessment moet uiteindelijk de basis vormen voor een nationale AI-strategie, maar de belangrijkste uitdaging ligt niet bij het in kaart brengen van de problemen, maar bij het daadwerkelijk aanpakken ervan. Minister Andrew Baasaron van Economische Zaken, Ondernemerschap en Technologische Innovatie nam van 14 tot en met 17 september deel aan het vierde UNESCO Global Forum on the Ethics of Artificial Intelligence in Riyad. Suriname behoort tot de eerste landen die met RAM 2.0 werken en is volgens UNESCO het eerste land in het Engelstalige en Nederlandstalige Caribisch gebied dat de vernieuwde methode toepast. Tijdens een ministeriële dialoog op 16 september presenteerde Baasaron de eerste ervaringen van Suriname met het traject. RAM 2.0 moet onder meer inzicht geven in de juridische, maatschappelijke, economische, educatieve en technische voorwaarden voor verantwoord AI-gebruik. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar technologie. Ook regelgeving, bestuur, vaardigheden, infrastructuur en waarborgen voor burgers maken deel uit van de beoordeling. UNESCO benadrukt dat de vernieuwde RAM 2.0 nadrukkelijker is gericht op het identificeren van capaciteitsproblemen en het vertalen daarvan naar nationale AI-governance.

Voor het Surinaamse traject zijn 71 instellingen uit overheid, bedrijfsleven, onderwijs en maatschappelijk middenveld als belanghebbenden geïdentificeerd. UNESCO meldde eerder dat bij een voorbereidende bijeenkomst 106 deelnemers uit 67 instellingen en tien sectoren waren betrokken. De assessment wordt uitgevoerd via onder meer enquêtes, interviews en sectorale consultaties.

De uitkomsten moeten vervolgens worden vertaald naar beleid. Suriname bereidt met ondersteuning van de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank een nationale AI-strategie voor. In november moet een workshop starten waarin de eerste contouren van die strategie worden uitgewerkt. Daar ligt ook het kritieke punt. Een assessment kan blootleggen waar regelgeving, deskundigheid, infrastructuur of toezicht tekortschieten, maar lost die problemen niet automatisch op. UNESCO wijst wereldwijd juist op een verschil tussen politieke aandacht voor AI-ethiek en de institutionele capaciteit om beleid uit te voeren, te controleren en vooruitgang te meten. Tijdens het forum heeft de Surinaamse delegatie daarom ook gekeken naar ervaringen van andere landen met de fase ná een readiness assessment. Binnen het UNESCO AI Ethics Action Cohort wordt bovendien gewerkt met de nieuwe AI Environment and Ecosystems Toolkit. Suriname heeft zich daarmee aangesloten bij een internationale beweging die AI niet uitsluitend als economische kans benadert, maar ook als vraagstuk van toezicht, mensenrechten, privacy, veiligheid en duurzaamheid. De komende maanden zullen moeten uitwijzen of RAM 2.0 voor Suriname vooral een inventarisatie blijft, of daadwerkelijk leidt tot concrete regels, instituties en maatregelen die bepalen hoe AI in het land wordt ontwikkeld en gebruikt.