Achter ieder verhaal van suïcide of suïcidale gedachten, staat een mens. Iemands kind. Iemands ouder. Een broer of zus. Een vriend, collega, buur of studiegenoot. Soms iemand van wie wij nooit hadden gedacht dat hij of zij in stilte een zware strijd voerde. Juist daarin ligt voor ons als samenleving een belangrijke opdracht: Zien, horen en durven vragen.

Suïcidepreventie begint met zien.                                                               

Niet alleen iemand aankijken, maar werkelijk aandacht hebben voor de mens tegenover ons, de mens naast en met ons. Opmerken wanneer iemand stiller wordt, zich terugtrekt, anders reageert, steeds minder perspectief lijkt te zien of woorden gebruikt waaruit diepe wanhoop en uitzichtloosheid spreken.

Suïcidepreventie vervolgt met horen.

We vragen elkaar zo vanzelfsprekend: “Hoe gaat het?” En even gemakkelijk antwoorden we: “Goed.” Maar hoe vaak vragen wij daarna:  “Nee, hoe gaat het écht met je?” Soms zit achter “het gaat wel” een wereld die wij niet zien. Verdriet. Angst. Eenzaamheid. Financiële zorgen. Problemen thuis. Verlies. Schaamte. Het gevoel tekort te schieten. Of simpelweg de uitputting van iemand die al te lang probeert sterk te blijven. Andere vragen die eventueel gesteld kunnen worden zijn: “Kan ik je misschien helpen?” of “Wat houd je bezig?”

Suïcidepreventie zet daarom door met durven vragen. We hoeven niet bang te zijn om belangstelling te tonen wanneer we merken dat iemand worstelt. We hoeven evenmin onmiddellijk alle antwoorden te hebben. Soms heeft een mens in nood niet als eerste behoefte aan een oplossing, maar aan iemand die zonder oordeel luistert. Voor ons als christelijke professionals krijgt die verantwoordelijkheid nog een extra dimensie. Ons geloof roept ons op om niet alleen naast de ander te staan wanneer het goed gaat, maar juist wanneer het leven zwaar wordt. Naastenliefde krijgt betekenis wanneer wij de ander werkelijk zien. Hoop krijgt betekenis wanneer wij bereid zijn haar met iemand te delen.  En geloof krijgt handen en voeten wanneer wij niet voorbijlopen aan degene die in stilte lijdt.  Geloof en gebed mogen echter professionele hulp niet vervangen wanneer die noodzakelijk is. Integendeel. Omzien naar elkaar betekent óók iemand aanmoedigen en helpen om deskundige ondersteuning te zoeken.

Weg met het stigma

Nog te vaak rust er schaamte op psychische problemen. We moeten af van de gedachte dat iemand die psychologische of psychiatrische hulp nodig heeft daarom zwak is. Ook de sterke collega kan instorten. Ook de succesvolle professional kan depressief zijn. Ook degene die anderen voortdurend helpt, kan zelf hulp nodig hebben. Ook iemand die gelooft, kan een periode van diepe wanhoop doormaken. Juist daarom moeten onze gezinnen, scholen, werkplekken, kerken, organisaties en professionele netwerken plekken zijn waar mensen mogen zeggen: “Het gaat niet goed met mij.” Zonder veroordeeld te worden. Zonder onmiddellijk van advies te worden voorzien. Zonder te horen dat men zich gewoon sterker moet houden. Het is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Preventie begint bij ieder van ons

Suïcidepreventie is niet uitsluitend een taak voor psychiaters, psychologen of de overheid. Natuurlijk is professionele zorg essentieel. Maar preventie begint veel eerder.

Bij de ouder die verandering bij een kind opmerkt.
Bij de docent die ziet dat een leerling zich afzondert.
Bij de werkgever die niet alleen naar prestaties kijkt, maar ook naar de mens achter het werk.
Bij de collega die tóch even belt.
Bij de vriend die blijft zitten wanneer het gesprek ongemakkelijk wordt.
En misschien gewoon bij u en mij.

 Laten wij daarom op deze Wereld Suïcide Preventie Dag niet alleen stilstaan bij degenen die wij verloren hebben. Laten wij vooral aandacht hebben voor degenen die vandaag nog in ons midden zijn en misschien in stilte proberen vol te houden. Kijk iets beter. Luister iets langer. Oordeel niet. En wanneer u twijfelt, vraag gerust: “Hoe gaat het écht met je?”

 We kunnen niet ieder probleem oplossen, maar soms begint het verschil met aanwezig zijn en iemand laten voelen: Ik zie je.  Ik hoor je. Je bent te belangrijk. Je hoeft dit niet alleen te dragen.

 Laat 10 september niet slechts één dag van bewustwording zijn. Laat het een herinnering zijn aan iets wat wij iedere dag kunnen doen: mens zijn voor een ander. Want waar mensen werkelijk naar elkaar omzien, kan stilte worden doorbroken. Waar geluisterd wordt, kan hulp beginnen. En waar iemand geen uitweg meer ziet, kunnen wij samen zoeken naar een nieuw perspectief. Laten wij dragers van hoop zijn – niet alleen in woorden, maar vooral in onze aandacht voor elkaar.

Hulp zoeken
Wanneer u zelf worstelt met suïcidale gedachten, of wanneer u zich ernstige zorgen maakt over iemand anders, blijf daar niet alleen mee zitten. Neem contact op met een arts of professionele hulpverlener. In Suriname kan voor geestelijke gezondheidszorg contact worden opgenomen met het Psychiatrisch Centrum Suriname (PCS), Letitia Vriesdelaan 1 te Paramaribo, via (+597) 477190. Het PCS beschikt onder meer over psychiatrische en psychologische zorg en een afdeling Spoedeisende Psychiatrie.

 Bij onmiddellijk gevaar: zorg ervoor dat de persoon niet alleen blijft en schakel direct medische of andere spoedeisende hulp in. Hulp vragen kan het begin zijn van een nieuwe weg.

Namens het Netwerk Christen Professionals (NCP)
Naomi Linger